Presentjes van de KLM.

Dat de KLM verlies heeft geleden in het boekjaar dat in het teken stond van de terreuraanslagen van 11 september, zal niemand verbazen. Eigenlijk zou KLM dus geen dividend uit kunnen keren.
 Maar dat is zelfs het bestuur van onze Vliegende Bank te gortig. Uiteindelijk had de luchtvaartmaatschappij aan het eind van dat boekjaar 1383 miljoen euro in kas. Dat is 235 miljoen euro meer dan twaalf maanden eerder. Dan kun je aandeelhouders toch niet met lege handen laten staan.
Dus hebben commissarissen besloten om uit de reserves aan de aandeelhouders 9,4 miljoen euro uit te keren. Een gegeven paard mag je niet in de bek kijken. Maar hoe commissarissen tot dit bedrag zijn gekomen, is mij een raadsel. Enerzijds is het ongeveer gelijk aan een jaar rente dat de KLM ontvangt op de stijging van de kasmiddelen. In dat licht bezien krijgen aandeelhouders niet veel.
Anderzijds heeft de Staat der Nederlanden aan de KLM een tegemoetkoming van 27 miljoen euro gegeven voor de schade die geleden is in de eerste vier dagen na 11 september. Dat een derde hiervan aan aandeelhouders wordt doorgegeven, is een wel heel bijzondere manier van spreiding van inkomens. Zeker omdat geen beursfonds zoveel PvdA'ers in de raad van commissarissen heeft als de KLM.
De presentjes dienen om de moed erin te houden. Niet alleen gaven alle Nederlanders de KLM 27 miljoen euro en geeft KLM haar aandeelhouders daarvan 9,4 miljoen terug. Ook de directie maakte een gul gebaar. Die besloot in oktober vrijwillig af te zien van vijftien procent salaris voor een periode van vijf maanden. Mooi is dat, zo'n loonoffer. Als het alleen over het vaste salaris gaat, schonk het gemiddelde directielid de onderneming daarmee dertigduizend euro bruto.
Maar wacht u even met applaudisseren, want er is nog meer uitgedeeld. Bij KLM gaan twee mensen over de beloningen. Eveneens in oktober besloten Floris Maljers en Arie Maas om de directie weer opties op aandelen toe te kennen. De aanslagen van 11 september veranderden veel in de wereld, maar waren geen aanleiding om het optiebeleid te wijzigen. Net als vorig jaar kreeg ieder directielid 25.000 opties. Dat de koers van het aandeel - na de toch wel zeer uitzonderlijke gebeurtenissen - misschien niet helemaal de juiste was om vijfjaar lopende opties op te waarderen, kwam bij commissarissen niet op.
Dat is bij Arie Maas niet verbazend. Dat hij slordig is met optieplannen, weten we nog van Content. Maar ook Maljers stond toe dat de uitoefenprijs van de opties op 23,45 euro werd geprikt. Dat is 14,35 euro lager dan de uitoefenprijs van de opties het jaar tevoren. Stel nu eens voorzichtigheidshalve dat 11 september tot een tijdelijke dip van vijf euro in de beurskoers van KLM leidde. Dan kunnen de directieleden per persoon 125.000 euro extra verdienen aan de in oktober toegekende opties. Als ze het een beetje handig doen, is dat nog netto ook.
Geen wonder dat het personeel niets voelde voor het inleveren van loon, zoals de directie vroeg. Dat de KLM expertise op het gebied van Nederlandse medezeggenschaps- politieke en sociale verhoudingen hard nodig heeft, is dus duidelijk. Hoewel oud-vakbondsman Johan Stekelenburg in de raad van commissarissen zit, blijkt zijn inbreng op dit gebied onvoldoende. Want zijn collega's willen ook Bauke Geersing, oud-directeur van de NOS, die al sinds 1985 commissaris bij de KLM is, nog een keer herbenoemen, omdat hij juist die expertise inbrengt. Een herbenoeming mag geen automatisme zijn, hebben we al vijfjaar geleden van Jaap Peters geleerd. De commissarissen van KLM onderkennen dit nu pas. Zij hebben dit jaar een herbenoemingsbeleid geformuleerd. Commissarissen mogen voortaan niet langer dan drie termijnen van vierjaar blijven zitten. Alleen als hun expertise echt niet gemist kan worden, kan bij uitzondering een commissaris voor nog één termijn benoemd worden. Dit is volgens president-commissaris Maljers, die jaren geleden bij ABNAmro aftrad, omdat hij drie termijnen het maximum vond, bij Bauke Geersing nodig. Geersing wordt echter niet voor een vierde, maar voor een vijfde termijn benoemd. Ook Bauke, die zo twintig jaar KLM-commissaris kan blijven, krijgt dus stiekem een presentje. 

Bron: FEM De Week, 15 juni 2002
Paul Frentrop is directeur van Deminor Nederland. Hij schrijft de wekelijkse column op persoonlijke titel.